معرفی استان خراسان جنوبی از منظر شاخص های اقتصادی
خراسان جنوبی سومین استان پهناور کشور  دارای مساحتی معادل 150800 کیلومتر مربع بوده که 9 درصد مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده و بر اساس آخرین سرشماری در سال 1395 جمعیتی معادل 769 هزار نفر داشته که نزدیک به 1 درصد جمعیت کشور را تشکیل می دهد. همچنین جمعیت استان نسبت به سال 1390 (732 هزار نفر) معادل 5 درصد رشد داشته است. در سال 1395 معادل 59 درصد از جمعیت استان ساکن شهرها و 41 درصد در روستاها ساکن بوده‌اند. در ذیل وضعیت تعدادی از مهمترین شاخصهای اقتصادی استان در مقایسه با زمان ابتدای شروع به کار دولت تدبیر و امید مورد بررسی قرار می گیرد:

الف) شاخصهای اقتصاد کلان:
  1. اشتغال
استان خراسان جنوبی از حیث شاخص‌های اشتغال از جایگاه مناسبی در کشور برخوردار است، به‌طوری‌که در سال 1395 نرخ اشتغالی معادل 89.3 درصد و نرخ بیکاری 10.7 درصد را تجربه کرده و این در حالی است که نرخ بیکاری کشور در همین سال معادل 12.4 درصد بوده است.
بررسی نرخ مشارکت اقتصادی (نرخ فعالیت) استان در سال 1395 نیز  نشان می دهد که 38 درصد جمعیت در سن کار (10 ساله و بیشتر) از نظر اقتصادی فعال بوده اند در حالی که در کشور این نرخ معادل 39.4 درصد بوده است.
شاخص  ابتدای دولت انتهای سال 95 میزان رشد 
نرخ بیکاری استان 8 10.7 34%
نرخ مشارکت اقتصادی استان 39.5 38 -4%
  1. تورم
نرخ تورم استان در سال 1395 (12 ماهه منتهی به اسفند 95)معادل 7.9 درصد بوده که در مقایسه با تورم 33.9 درصدی سال 1392، معادل 26 درصد کاهش نشان می دهد. بیشترین میزان کاهش تورم نیز مربوط به کالاهای خوراکی و آشامیدنی بوده که 33 درصد کاهش در نرخ تورم را نشان می دهد. پس از آن هم بخش های بهداشت و درمان و حمل و نقل به ترتیب با کاهش 28 و 26 درصدی در نرخ تورم قرار دارند.
نرخ تورم استان 12 ماهه منتهی به اسفند1392 12 ماهه منتهی به اسفند1395 رشد
شاخص بهای مصرف کننده (ثابت 139۰) 33.9 7.9 -26
خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها 41.7 8.6 -33
بهداشت و درمان 47.8 20 -28
حمل و نقل 31.4 5.5 -26
مسکن،آب، برق و گاز و سایر سوخت ها 11.6 5 -7
  1. سهم اشتغال بخش های مختلف اقتصادی
از لحاظ سهم اشتغال بخش های مختلف اقتصاد استان در سال 1395، بخش خدمات با 38.7 درصد دارای بالاترین سهم و کشاورزی و صنعت به ترتیب با 32.9 و 28.4 درصد حائز رتبه های بعدی می باشند. در کشور نیز رتبه اول از این لحاظ در اختیار بخش خدمات (با 50.1 درصد) بوده ولی صنعت با 31.9 درصد رتبه دوم و کشاورزی با 18 درصد رتبه سوم را کسب نموده اند. این امر نشان می دهد که بخش کشاورزی در استان نقش پررنگ تری را در زمینه ایجاد اشتغال در مقایسه با کشور ایفا می نماید.
سهم اشتغال در بخش‌ها (درصد) 1392 1395 رشد
کشاورزی 35.3 32.9 -7%
صنعت 26.5 28.4 7%
خدمات 38.2 38.7 1%
  1. درآمد مالیاتی استان
کل درآمد مالیاتی استان در سال 1395 برابر 2308  میلیارد ریال میباشد که نسبت به سال 1392 (918 میلیارد ریال) معادل 151 درصد افزایش داشته است. درآمد مالیات های مستقیم استان در سال 1395 برابر 1561 میلیارد ریال میباشد که نسبت به سال 1392 (626 میلیارد ریال) 149 درصد رشد داشته است. درآمد مالیات های غیرمستقیم استان نیز در سال 1395 برابر 747  میلیارد ریال می باشد که نسبت به سال 1392 (292 میلیارد ریال) 156 درصد افزایش داشته است.
شاخص 1392 1395 رشد
درآمد مالیات های مستقیم (میلیارد ریال) 626 1561 %149
درآمد مالیات های غیرمستقیم (میلیارد ریال)  292 747 %156
کل درآمد مالیاتی استان (میلیارد ریال) 918 2308 %151
 
ب) شاخصهای مربوط به بخشهای اقتصادی
  1. تجارت خارجی
در سال 1395 ارزش صادرات استان معادل 180 میلیون دلار بوده که عمدتا به افغانستان صادر شده است. این میزان در مقایسه با آمار صادرات استان در سال 1392 (145 میلیون دلار) رشدی معادل 24 درصد داشته است.
تجارت خارجی (میلیون دلار) 1392 1395 رشد
صادرات 145 180 24%
  1. بخش کشاورزی
بررسی آمار تولید محصولات عمده کشاورزی استان حاکی از رشد قابل ملاحظه تولید علیرغم ادامه خشکسالی ها در استان می باشد؛ بطوریکه تولید عناب با رشد 20 درصدی از 4068 تن در سال 92 به 4868 تن در سال 95 رسیده؛ همچنین میزان تولید زرشک در سال 92 معادل 14615 تن بوده که با رشد 18 درصدی به 17207 تن در سال 95 رسیده است. زعفران نیز با رشد تولید 8 درصدی از 47 تن در سال 92 به بیش از 51 تن در سال 95 رسیده است.
تولیدات منتخب بخش کشاورزی استان 1392 1395 رشد
عناب (تن) 4068 4868 20%
زرشک (تن) 14615 17207 18%
زعفران (تن) 47.15 51.12 8%
پسته (تن) 10509 14739 40%
گل نرگس (هزارشاخه) 9070 16625 83%
  1. بخش صنعت
در بخش صنعت استان نیز آمارها حاکی از توسعه این بخش در مقایسه با ابتدای دولت یازدهم می باشد. بر اساس آمار جوازهای تاسیس صادره در سال 95 رشدی معادل 49 درصد را نسبت به سال 93 تجربه نموده است. تعداد پروانه های بهره برداری علیرغم کاهش اندکی که از حیث تعداد داشته، ولی میزان سرمایه گذاری بر اساس پروانه های بهره برداری رشدی بیش از 1800 درصد و میزان اشتغال ایجاد شده رشدی معادل 35 درصد داشته است. 
شاخص های بخش صنعت 1393 1395 رشد
تعداد جواز تاسیس (فقره) 103 153 49%
میزان سرمایه گذاری بر اساس تعداد جواز تاسیس (میلیارد ریال) 3703 5779 56%
میزان اشتغال بر اساس تعداد جواز تاسیس (نفر) 1578 2459 56%
تعداد پروانه های بهره برداری صنعتی ایجادی (فقره) 39 33 -15%
میزان سرمایه گذاری بر اساس پروانه های بهره برداری صنعتی  ایجادی (میلیارد ریال) 307 5856 1807%
میزان اشتغال بر اساس پروانه های بهره برداری صنعتی صادره (نفر) 365 494 35%
 
آمار تولید محصولات عمده صنعتی استان نیز در دولت یازدهم رو به بهبود بوده؛ بطوریکه تولید کنسانتره زغالسنگ که در سال 93 برابر با 590 هزار تن بوده، در سال 95 به 670 هزارتن یعنی رشدی معادل 14 درصد رسیده است. سیمان با رشد تولید 8 درصدی از 729 هزارتن در سال 93 به 784 هزارتن در سال95 رسیده؛ تولید چینی بهداشتی با رشد 27 درصدی از 1100 تن به 1400 تن و تولید انواع شوینده نیز با رشد 5 درصدی از 7300 تن به 7700 تن در سال های مورد اشاره رسیده است.
تولیدات منتخب بخش صنعت 1393 1395 رشد
کنسانتره زغالسنگ ( هزارتن) 590 670 14%
سیمان ( هزارتن) 729 784 8%
کاشی و سرامیک ( میلیون متر مربع) 19.4 19.1 -2%
لاستیک ( هزارتن ) 25 24 -4%
شوینده ( هزارتن ) 7.3 7.7 5%
چینی بهداشتی (هزارتن) 1.1 1.4 27%
 
ج) شاخصهای رفاه
  1. هزینه و درآمد خانوار
طی سال 94، متوسط درآمد خالص سالانه یک خانوار شهری در استان معادل 214 میلیون ریال بوده که در مقایسه با 160 میلیون ریال سال 92، نزدیک به 34 درصد رشد نشان می دهد. همچنین درآمد خانوار روستایی استان در سال 1394 معادل 133 میلیون ریال و در سال 1392 معادل 92 میلیون ریال بوده که نزدیک به 45 درصد رشد داشته است.
در سال 1394 متوسط هزینه های خالص سالانه یک خانوار شهری در استان برابر با 173 میلیون ریال بوده که در مقایسه با 193 میلیون ریال سال 1392 معادل 10 درصد کاهش یافته است همچنین برای خانوار روستایی در سال 1394 معادل 103 میلیون ریال که در مقایسه با 111 میلیون ریال سال 1392 بیش از 7 درصد کاهش یافته است بوده است. قابل ذکر است که سطح هزینه های خانوار در استان نسبت به کشور نیز پایین تر می باشد.
هزینه و درآمد خانوار 1392 1394 رشد
متوسط درآمد خالص سالانه یک خانوار شهری 160 214 34
متوسط درآمد خالص سالانه یک خانوار روستایی 92 133 45
متوسط هزینه های خالص سالانه یک خانوار شهری 193 173 10-
متوسط هزینه های خالص سالانه یک خانوار روستایی 111 103 7-
 
  1. بهداشت و درمان
در بخش بهداشت و درمان نیز پیشرفتهای خوبی در استان حاصل شده است. تعداد بیمارستان از 9 باب در سال 92 به 10 باب در سال 94 رسیده است. همچنین تعداد تختهای فعال بیمارستانی طی این مدت از 867 تخت به 884 تخت افزایش یافته که معادل 2 درصد رشد نشان می دهد.
  1. شاخص های توزیع درآمد
ضریب جینی شهری استان از 0.29 در سال 91 به 0.28 و ضریب جینی روستایی از 0.27 به 0.24 کاهش یافته که نشان می دهدوضعیت توزیع درآمد چه در شهرهای استان و چه در روستاها عادلانه تر شده است. همچنین توزیع درآمد در مناطق روستایی عادلانه تر از مناطق شهری بوده است.
شاخص های توزیع درآمد 1391 1394 رشد
ضریب جینی شهری 0.29 0.28 -4%
ضریب جینی روستایی 0.27 0.24 -10%
 
 
 
^