پیوندها

تاریخچه سازمان
تاریخچه


  
 ایرانیان از زمان هخامنشیان برای دریافت مالیات و امور مالی کشور دفاتر و سازمانهای مرتبطی  داشتند.در زمان ساسانیان اخذ مالیات صورت کاملتری بخود گرفت و سه نوع مالیات بنامهای اراضی  ،سرشماری و سرانه دریافت می شد. پس از تسلط اعراب به ایران ،در زمان حجاج بن  یوسف ثقفی دفاتر مالیاتی از فارسی به عربی برگردانده شد و در دوره سلجوقی با دستور  عبدالملک کندری وزیر طغرل مجددابه فارسی بر گردانده شد.

  در زمان سلطنت صفویه تجارت خارجی و درآمد گمرکی به مالیاتی اضافه و در دوره افشاریان  گسترش بیشتری یافت. در دوره قاجاریه وضع مالیه کشور بواسطه جنگها ،مسافرتها و ضعف  پادشاهان رو به رکود گذاشت و با زحمات طاقت فرسای امیر کبیر گامهای سودمندی برداشته و برای  وصول ،نگهداری و مصرف خزانه مقررات جدیدی وضع گردید.   قبل از مشروطیت شاهان تمام در آمدهاو عواید کشوررا در اختیار داشته و تمام مخارج نیز به فرمان و تصویب شخص او صورت می گرفت.در آن زمان مردم صاحب مجلس و پارلمان نبو دند ،و شاه شخصی به نام وزیر دفتر ( وزیر مالیه ) مامور می ساخت تا بودجه کشور را تنظیم کند.در هر استان مسئول هر کتابچه در مرکز یک مستوفی بود.این مستوفیان عده ای کارمند داشتندکه آنان را میرزا قلم دان میگفتند.رئیس مستوفی ها رامستوفی الممالک می گفتند که همان وزیر مالیه بود.


  با انقلاب مشروطه در سال 1285 اولین کابینه قانونی تشکیل و ناصرالملک بعنوان نخستین وزیر مالیه از مجلس شورای ملی رای اعتمادگرفت ایشان با همان روال سابق ادامه کار داده و به دستور وی محل کنونی رادیوتهران که محل اداره گمرک بودبه وزارت مالیه اختصاص یافت.در سال 1289 ادارات هفتگانه وزارت مالیه تصویب و تشکیل گردید و مهمترین ادارات در آن زمان خزانه داری کل ،گمرک ووصول عایدات بود.پس از مدتی محل وزارت مالیه به پارک اتابک ، محل کنونی سفارت شوروی سابق انتقال یافت.

  مطابق قانون 1294 وزارت مالیه به نه اداره تقسیم گردید که عبارت بودند از:دایره وزارتی ،تشخیص عایدات و خالصه جات و مسکوکات،خزانه دار ی کل و دیون عمومی ووظائف،گمرکات ،محاکمات مالیه ،کمسیون تطبیق حوالجات ،پرسنل و ملزومات و مجلس مشاور عالی برای محاکمات اداری بود. از سال 1300به بعد دگرگونیهای زیادی در وزارت مالیه رخ داد .از جمله اینکه تعدادی حدود چـهل شرکت دولتی تاسیس و بعدا منحل گردیدندوسازمان به دو قسمت مالی و اقتصادی تقسیم و بوسیله دو معاون و هفت مدیر اداره می گردیدو نیز در سال 1329 سازمان وزارت دارائی با تقلیل ادارات مورد تصویب قرار گرفت .و بالاخره در سال 1353 قانون تشکیل وزارت امور اقتصادی و دارائی با 6 ماده به تصویب مجلس شورای ملی سابق رسید.

 

 

‌قانون تشکیل وزارت امور اقتصادی و دارایی

            ‌مصوب 1353.4.24

ماده 1 - به منظور تنظیم سیاستهای اقتصادی و مالی کشور و ایجاد هماهنگی در امور مالی و اجرای برنامه سیاستهای مالی و تنظیم و اجرای برنامه ‌همکاریهای اقتصادی و سرمایه‌گذاریهای مشترک با کشورهای خارجی وزارت امور اقتصادی و امور دارایی تشکیل می‌شود.

‌ماده 2 - کلیه وظائف، اختیارات، مسئولیتهای وزیر و وزارت دارایی، سازمان، کارکنان، اعتبارات، دارایی و تعهدات وزارت دارایی به وزیر و وزارت‌امور اقتصادی و دارایی واگذار می‌شود.

‌ماده 3 - وظایف، اختیارات وزیر و وزارت اقتصاد، سازمان، کارکنان، اعتبارات، دارایی و تعهدات وزارت اقتصاد در مرکز و واحدهای استانی و‌شهرستانی با توجه به هدفهای قانونی وزارت امور اقتصادی و دارایی و وزارت صنایع و معادن و وزارت بازرگانی طرف شش ماه از تاریخ تصویب این‌قانون بین وزارت امور اقتصادی و دارایی، وزارت صنایع و معادن و وزارت بازرگانی تقسیم می‌شود. در مورد وظایف و اختیارات وزیر و وزارت اقتصاد‌مندرج در سایر قوانین و مقررات مملکتی نیز به همین ترتیب عمل خواهد شد.

‌ماده 4 - عضویت وزرای اقتصاد و دارایی در هیأتهای امناء و مجامع عمومی شرکتها و سازمانهای دولتی و شوراهای قانونی و با توجه به این قانون‌و قوانین تشکیل وزارت صنایع و معادن و وزارت بازرگانی به پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارایی با تصویب هیأت وزیران حسب مورد به عهده یکی از‌وزرای امور اقتصادی و دارایی یا وزیر صنایع و معادن و یا وزیر بازرگانی واگذار می‌شود.

‌ماده 5 - مرکز جلب و حمایت سرمایه‌های خارجی با نام سازمان سرمایه‌گذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران وابسته به وزارت امور اقتصادی و‌دارایی خواهد بود.کلیه امور مربوط به سرمایه‌گذاریهای خارجی در ایران و سرمایه‌گذاریهای ایران در خارج و همچنین کمکهای اقتصادی و فنی به کشورهای خارجی در‌این سازمان متمرکز می‌شود.

‌تبصره 1 - وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف است ظرف شش ماه از تاریخ تصویب این قانون اساسنامه سازمان سرمایه‌گذاری و کمکهای‌اقتصادی و فنی ایران را تهیه و با تأیید سازمان امور اداری و استخدامی کشور برای تصویب کمیسیونهای مربوط مجلسین تقدیم نماید.

‌تبصره 2 - سازمان می‌تواند در اجرای وظائف قانونی خود مؤسسات یا شرکتهای مالی و بازرگانی تأسیس و اساسنامه مربوط به مؤسسات و‌شرکتهای مزبور را پس از تأیید سازمان امور اداری و استخدامی کشور برای تصویب به کمیسیونهای مربوط مجلسین تقدیم نماید.

‌ماده 6 - وزارت امور اقتصادی و دارایی سازمان تفصیلی خود را بر اساس تبصره 2 ماده 8 قانون استخدام کشوری تهیه نموده، پس از تأیید سازمان‌امور اداری و استخدامی کشور به موقع به اجراء می‌گذارد.

‌قانون فوق مشتمل بر شش ماده و دو تبصره پس از تصویب مجلس شورای ملی در جلسه روز یکشنبه 16 تیر ماه 1353 در جلسه فوق‌العاده روز‌دوشنبه بیست و چهارم تیر ماه یک هزار و سیصد و پنجاه و سه شمسی به تصویب مجلس سنا رسید.

‌رییس مجلس سنا - جعفر شریف‌امامی

^